Struktura ´swiadectwa i pozycja ´swiadka sa od niemal trzech dekad przedmiotem poglebionego namyslu badaczy i artystów. Niewatpliwie to studia nad Holocaustem i zwiazany z nimi zwrot etyczny przyczynily sie do tego w najwiekszym stopniu, co nie oznacza, ze Zaglada i genocyd byly w zakresie jedynym przedmiotem analizy. Niniejszy tom wieloautorski pod redakcja Agnieszki Daukszy i Karoliny Koprowskiej wnosi w ten kontekst zwiazany z kolejnymi, utrwalonymi fazami humanistycznych dyskusji teoretycznych watki nowe, jeszcze nie eksplorowane. Zgromadzone tu teksty zdaja sprawe z zasadniczej zmiany w rozumieniu pozycji ´swiadka w kulturze w relacji do ´swiadectwa oraz do parezji. Wcze´sniejsza semantyka za´swiadczania, zogniskowana wokól i na figurze ocalalego, wlaczala w swój porzadek nader czesto takze: oskarzanie, upominanie sie o sprawiedliwo´s´c, zwracanie sie przeciw krzywdzacemu jako juz-nieobecnemu, dajac mu przewage moralno-epistemiczna. Obecnie juz nie antyteza mówienia i jezyka jest, jak sie wydaje, kluczowa u ´swiadka (jako nieludzkiego i postludzkiego), ale naruszanie przez ´swiadectwo uzgodnionych kolektywnych regul prawdo-mówno´sci. (Prof. dr hab. Tomasz Majewski)

« Eau plate, sous l'immobilité de l'anse, je demeure, figure défaillante. Échappée à l'éclair des sources, incertaine, comme à demi, soupire, et verse l'onde fraîche de l'outre. » Un recueil de Christiane Chevigny daté de 1981.